ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22: 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ ಒಪ್ಪಂದ

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ 1965ರ ಯುದ್ಧವು ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಎರಡನೇ ಕಾಶ್ಮೀರ ಯುದ್ಧ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತ ಬಳಿಕ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ್ದವು.

1965ರ ಯುದ್ಧ ಸುಮಾರು ಐದು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವೇಳೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಲಾಹೋರ್‌ನ ಹೊರವಲಯದವರೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆದಿತ್ತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಹಾಜಿ ಪೀರ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಹೊರೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಕಾಯಂ ಹಾಗೂ ಕಾಯಂ ಅಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಶೀಘ್ರ ಸಂಘರ್ಷ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದವು. ಅಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯುದ್ಧವಿರಾಮದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು.

1966ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಧಾನಿ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಯೂಬ್ ಖಾನ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಅಲೆಕ್ಸಿ ಕೊಸಿಗಿನ್ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ‘ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ ಒಪ್ಪಂದ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

1539 – ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಮೊದಲ ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವರು ಕರ್ತಾರ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಈಗ ಡೇರಾ ಬಾಬಾ ನಾನಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

1599 – ಲಂಡನ್‌ನ ಫೌಂಡರ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ 21 ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಲು ಹೊಸ ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.

1789 – ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಚೇರಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು.

1792 – ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

1903 – ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಜೆ ಇಟಾಲೊ ಮಾರ್ಚಿಯೊನಿ ಅವರಿಗೆ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಂ ಕೋನ್‌ಗಾಗಿ ಪೇಟೆಂಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು.

1914 – ಮದ್ರಾಸ್ ಬಂದರಿನ ಮೇಲೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಯುದ್ಧನೌಕೆ ಇಮ್ಡೆನ್ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು.

1949 – ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ನ ಯಶಸ್ವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು.

1955 – ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನದ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ಕೇವಲ ಆರು ನಿಮಿಷಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಇರಲಿಲ್ಲ.

1961 – ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಶಾಂತಿ ದಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.

1965 – ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಿರಾಮ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು.

1966 – ಅಮೆರಿಕದ ‘ಸರ್ವೇಯರ್-2’ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು.

1977 – ಅಮೆರಿಕದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡ ಖ್ಯಾತ ಆಟಗಾರ ಪೆಲೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಕಲ್ಕತ್ತಾ (ಈಗಿನ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ) ತಲುಪಿತು.

1980 – ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಗಡಿ ಸಂಘರ್ಷ ಯುದ್ಧವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು.

1988 – ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆನಡಾ ಸರ್ಕಾರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿ, ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು.

1992 – ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆ ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು.

2002 – ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು.

2006 – ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಅಮೆರಿಕದ ಕೆನಡಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಳಿಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಡೆಟ್ ದಳದ 10 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡ ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿತು.

2007 – ಇರಾನ್ 1,800 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ‘ಧದ್ರ’ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ನಾಸಾದ ವಿಮಾನವು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳಂತಿರುವ ಏಳು ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು.

2008 – ಪ್ರಧಾನಿ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು.

2011 – ಭಾರತೀಯ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ 965 ರೂ. ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 781 ರೂ. ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಡವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.

2018 – ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸೇನಾ ಪಥಸಂಚಲನದ ವೇಳೆ ಉಗ್ರರ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು. ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕನಿಷ್ಠ 29 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ದಾಳಿಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತು.

ಜನನ

1853 – ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿದ್ದ ಶಾರದಾ ದೇವಿ.

1869 – ಭಾರತದ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ವಿ.ಎಸ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರಿ.

1950 – ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ‘ಸಿಕ್ಕಿಂ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್’ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ ಚಾಮ್ಲಿಂಗ್.

1979 – ಭಾರತೀಯ ಸುದ್ದಿ ನಿರೂಪಕ ರೋಹಿತ್ ಸರ್ದಾನಾ.

ನಿಧನ

1539 – ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಮೊದಲ ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವರು.

1979 – ಜಮಿಯತ್-ಎ-ಇಸ್ಲಾಮ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮೌಲಾನಾ ಅಬ್ದುಲ್ ಅಲಿ ಮೌದೂದಿ.

1991 – ಖ್ಯಾತ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರನಟಿ ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ.

2011 – ಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಮನ್ಸೂರ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಪಟೌಡಿ.

2020 – ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಖ್ಯಾತ ನಟಿ ಆಶಾಲತಾ ವಾಬಗಾಂವ್ಕರ್.

ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಲಾಬಿ ದಿನ.

---------

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸಮಾಚಾರ್ / Rakesh.M.B.