ವಿಜಯಪುರ, 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ (ಹಿ.ಸ.):

ವಿಜಯಪುರದ ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನ್: ಇತಿಹಾಸದ ಮೌನ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಅಪರೂಪದ ತಾಣ

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ನಗರಿ ವಿಜಯಪುರ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಗೋಲ್ ಗುಂಬಜ್, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ರೋಜಾ, ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಹಲವು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಸಾರುತ್ತಿರುವ ಅಪರೂಪದ ತಾಣಗಳೂ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಅಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಚಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳ ಪೈಕಿ ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನ್ ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಹೊತ್ತು ನಿಂತಿರುವ ಈ ಕಬ್ರಸ್ತಾನ್, ವಿಜಯಪುರದ ಆದಿಲ್ಶಾಹಿ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪರಂಪರೆಯ ಹಲವು ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹಲವು ಐತಿಹ್ಯಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಜತೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿರುವ ಕಥನ

ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನಿನ ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹಲವು ಕಥನಗಳು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಆದಿಲ್ಶಾಹಿ ಸೇನಾನಾಯಕ ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥನ.

17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರವು ಆದಿಲ್ಶಾಹಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲಿ ಆದಿಲ್ಶಾಹ್–II ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ ಪ್ರಭಾವಿ ಸೇನಾನಾಯಕನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1659ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ನಾಯಕ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ ಹೊರಟಿದ್ದನು.

ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಕಥನದ ಪ್ರಕಾರ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಮುನ್ನ ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ ತನ್ನ ಸಾವಿನ ಕುರಿತು ಆತಂಕಗೊಂಡಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಮರಣದ ಬಳಿಕ ಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದನು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥನದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಜಯಪುರದ ಹೊರವಲಯದ ನವರಸಪುರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳವಾದ ಬಾವಿಗೆ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದು ಮುಳುಗಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ಅವರಿಗಾಗಿ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆ.

ಇದೇ ಸಮಾಧಿಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಮುಂದೆ ‘ಸಾಟ್ ಕಬರ್’ ಅಥವಾ ‘ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು ಎಂಬ ಕಥನವೂ ಇದೆ.

ಆದರೆ ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದೂ, ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ 60 ಅಥವಾ 63 ಎಂಬುದೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಚಲಿತ ಕಥನಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿವೆ. ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಖಚಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲು, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹ್ಯ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಶಿವಾಜಿ–ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ ಸಂಘರ್ಷದೊಂದಿಗೆ ನಂಟು

ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ ಬಳಿಕ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು. 1659ರ ನವೆಂಬರ್ 10ರಂದು ಪ್ರತಾಪಗಢದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು. ಈ ಘಟನೆ ಮರಾಠ–ಆದಿಲ್ಶಾಹಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಥನಗಳು ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ನ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ನೆನಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಆದರೆ ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾಧಿಯೂ ಅಫಜಲ್ ಖಾನ್ನ ಪತ್ನಿಯದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸಮಾಧಿಗಳ ಕಾಲಮಾನ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ‘ಸಾಟ್ ಕಬರ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಖರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲೇ ಕಾಣುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ

ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಸಮಾಧಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ. ಕೆಲವು ಸಮಾಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಶೈಲಿ ಅಂದಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿಜಯಪುರದ ಆದಿಲ್ಶಾಹಿ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗಂಭೀರತೆ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇಂತಹ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನನ್ನು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಮಹತ್ವದ ತಾಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ವಿಜಯಪುರದ ಗತವೈಭವದ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊಂಡಿ

ವಿಜಯಪುರ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ದಖನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆದಿಲ್ಶಾಹಿ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತ್ತು.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕುರುಹುಗಳು ಅರಮನೆಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು, ರೋಜಾಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಧಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನೂ ವಿಜಯಪುರದ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಮಹತ್ವದ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವ

ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಂಟಿದೆ. ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಹಿರಿಯರು ಈ ತಾಣದ ಕುರಿತು ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಥನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಕೆ.ಆರ್. ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನದ ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಗಳ ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧಿಕೃತ ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ.

ಹಿರಿಯರಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಮೌಖಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ತಾಣದ ನೈಜ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬರಬಹುದು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಗಮನ

ವಿಜಯಪುರದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ದೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ನಗರದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಇರುವ ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಚಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.

ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನದಂತಹ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಅನಧಿಕೃತ ಒತ್ತುವರಿ ತಡೆ, ಸಮಾಧಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ತಾಣದ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಲವು ಅವಕಾಶ

ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನದಂತಹ ತಾಣಗಳು ಇತಿಹಾಸ, ಪುರಾತತ್ವ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನದ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಗಳ ಕಾಲಮಾನ, ನಿರ್ಮಾಣ ಶೈಲಿ, ಬಳಸಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ವರೂಪ, ಕೆತ್ತನೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ಲಿಪಿ ಅಥವಾ ಶಾಸನಗಳಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಬಹುದು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ವಿಜಯಪುರದ ಇತಿಹಾಸದ ಇನ್ನೂ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳದ ಹಲವು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಬೇಕಿದೆ

ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಮನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಲ್ ಗುಂಬಜ್, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ರೋಜಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನದಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಚಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಡೆದರೆ ವಿಜಯಪುರದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲ ಸಿಗಬಹುದು.

ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಾಣದ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಾರದು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆ, ಪುರಾತತ್ವ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿಕೊಂಡೇ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಸಮಗ್ರ ದಾಖಲಾತಿ ಅಗತ್ಯ

ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನದ ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಹಿತಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಸಮಗ್ರ ದಾಖಲಾತಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ತಾಣದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಮಾಹಿತಿ ಫಲಕ ಅಳವಡಿಸುವುದು, ಸಮಾಧಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೀಕರಣ ನಡೆಸುವುದು, ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞರಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ನಗರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ಅದರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನರ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನೂ ಅಂತಹ ಮೌನ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಪುಟ. ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಈ ತಾಣವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಮೌನ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಸಾಟ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನ್, ವಿಜಯಪುರದ ಗತಕಾಲವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಅಪರೂಪದ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಜೋತಿ ದೇಶಪಾಂಡೆ/ರಾಕೇಶ.ಎಂ.ಬಿ

---------------

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸಮಾಚಾರ್ / Rakesh.M.B.