ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೆ.14

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಹಿಂದಿ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1949ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ರಾಜಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಳಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಇದೇ ನಿರ್ಧಾರದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಹಿಂದಿ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಿಂದಿ ದಿನವನ್ನು 1953ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.

ಹಿಂದಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ‘ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ‘ಕೇಂದ್ರದ ರಾಜಭಾಷೆ’ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 343ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇಂದ್ರದ ರಾಜಭಾಷೆ ಹಿಂದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಲಿಪಿ ದೇವನಾಗರಿಯಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದಿ ದಿನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ದಿನವಲ್ಲ. ಹಿಂದಿಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವೂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳ ವತಿಯಿಂದ ಭಾಷಣ, ಪ್ರಬಂಧ, ಕವನ, ಚರ್ಚೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಘಟನಾವಳಿಗಳು

1770 – ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಿತು.

1833 – ವಿಲಿಯಂ ಬೆಂಟಿಕ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.

1901 – ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿಲಿಯಂ ಮೆಕಿನ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

1917 – ರಷ್ಯಾವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗಣರಾಜ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

1959 – ‘ಲೂನಾ-2’ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ತಲುಪಿತು. ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಸ್ತು ಇದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗ ನೀಡಿತು.

1960 – ಖನಿಜ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಒಪೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.

1999 – ಕಿರಿಬಾಟಿ, ನೌರು ಮತ್ತು ಟೋಂಗಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು.

2000 – ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ವಿಂಡೋಸ್ ಎಂಇ’ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

2000 – ಪ್ರಧಾನಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸೆನೆಟ್‌ನ ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಜಂಟಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಜ್ಯೋತಿ ಸಿಡ್ನಿ ತಲುಪಿತು.

2001 – ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಒಸಾಮಾ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್‌ನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 40 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಅನುದಾನ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಯಿತು.

2003 – ಗಯಾನಾ-ಬಿಸ್ಸೌನಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕುಂಬಾ ಮಾಲಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿತು.

2003 – ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು.

2006 – ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕುರಿತು ಐಬಿಎಸ್‌ಎ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು.

2006 – ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮಾ ಅವರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

2007 – ಜಪಾನ್‌ನ ತನೆಗಶಿಮಾ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ಉಪಗ್ರಹ ‘ಎಚ್-2ಎ’ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

2008 – ರಷ್ಯಾದ ಪೆರ್ಮ್ ಕ್ರಾಯ್‌ನ ಪೆರ್ಮ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಏರೋಫ್ಲೋಟ್ ವಿಮಾನ 821 ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲ 88 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.

2009 – ಭಾರತ ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು 46 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯ ‘ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಕಪ್’ ಗೆದ್ದಿತು.

2009 – ಭಾರತದ ಲಿಯಾಂಡರ್ ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಲುಕಾಸ್ ಡ್ಲೋಹಿ ಜೋಡಿ ಮಹೇಶ್ ಭೂಪತಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ ನೋಲ್ಸ್ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿತು.

2013 – ಹಿಂದಿ ದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ‘ಭಾರತಕೋಶ್’ನ ಅಂತರ್ಜಾಲ ವಿಳಾಸ ಹಾಗೂ ಜಾಲತಾಣವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.

2016 – ಪ್ಯಾರಾ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.

ಜನನ

1894 – ಜ್ಞಾನಚಂದ್ರ ಘೋಷ್ – ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕ.

1910 – ರಸೂನಾ ಸೈದ್ – ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳಾ ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

1914 – ಗೋಪಾಲದಾಸ್ ಪರಮಾನಂದ ಸಿಪ್ಪಿ – ಜಿ.ಪಿ. ಸಿಪ್ಪಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ.

1921 – ಮೋಹನ್ ಥಪ್ಲಿಯಾಲ್ – ಕಥೆಗಾರ.

1923 – ರಾಮ್ ಜೇಠ್ಮಲಾನಿ – ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ.

1928 – ಕಮೋಡೋರ್ ಬಬ್ರೂಭಾನ್ ಯಾದವ್ – ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ. 1971ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು.

1930 – ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕೊಹ್ಲಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ.

1945 – ತಥಾಗತ ರಾಯ್ – ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ.

1954 – ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಜಿಚ್ಕರ್ – 42 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಹುಶ್ರುತ ವ್ಯಕ್ತಿ.

1957 – ಅಲಾರ್ಮೇಲ್ ವಲ್ಲಿ – ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡನಲ್ಲೂರು ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕಿ.

1957 – ಗೋಪಿಕುಮಾರ್ ಪೊದಿಲ – ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ.

1963 – ರಾಬಿನ್ ಸಿಂಗ್ – ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ.

1993 – ಸಾಜನ್ ಪ್ರಕಾಶ್ – ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ನೇರ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಈಜುಗಾರ.

ನಿಧನ

1947 – ಕವಿವರ ಚಂದ್ರಕುಂವರ್ ಬರ್ತ್ವಾಲ್ – ಹಿಂದಿಯ ‘ಕಾಳಿದಾಸ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಕವಿ.

1971 – ತಾರಾಶಂಕರ್ ಬಂದ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ – ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತಿ.

1985 – ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಶಿಂಧೆ – ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ.

1992 – ಚಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಿರ್ಕಾಲಿ – ಆಧುನಿಕ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿ ಕವಿ.

2008 – ರಾಲ್ಫ್ ರಸೆಲ್ – ಮಿರ್ಜಾ ಗಾಲಿಬ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣತ ಹಾಗೂ ಉರ್ದು ವಿದ್ವಾಂಸ.

ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳು

ಹಿಂದಿ ದಿನ

ವಿಶ್ವ ಬಂಧುತ್ವ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನಾ ದಿನ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದಿ ದಿನಾಚರಣೆ ವಾರ

---------

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸಮಾಚಾರ್ / Rakesh.M.B.