ನವದೆಹಲಿ, 04 ಅಕ್ಟೋಬರ್ (ಹಿ.ಸ.) :

ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವ ಭೂಪೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ಡೆಸರ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಸಮ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್‌ (ಗೋದಾವನ್) ಪ್ರಭೇದದ ಎರಡು ಗಂಡು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಭಾನುವಾರ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟರು.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಜಯ್ ಶರ್ಮಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಗೋದಾವನ್ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಭಾರವಾದ ಹಾರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವಾಗಿ ಈ ಸಾಧನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭೂಪೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ ಹೇಳಿದರು. ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಅವರು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ ಗೋದಾವನ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿರ ಸಂತತಿ ರೂಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿರುವ ಭಾರತ, ಇದೀಗ ಅವುಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಂಟಿ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಹೌಬಾರಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಧಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಪೂರಕ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ನಿಧಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ವಾಸಸ್ಥಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ವಾಸಸ್ಥಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಮ್ ಮತ್ತು ರಾಮದೇವರದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 97 ಪಕ್ಷಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 40 ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕಾಡು ಗೂಡುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದರೆ, 57 ಪಕ್ಷಿಗಳು ಬಂಧನದಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿವೆ. ಒಟ್ಟು 97 ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪೈಕಿ 86 ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 11 ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಡಲು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಎರಡು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಭಾನುವಾರ ಡೆಸರ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ 2025ರಲ್ಲಿ 24 ಹಾಗೂ 2026ರಲ್ಲಿ 29 ಜೀವಂತ ಮರಿಗಳು ಜನಿಸಿವೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ‘ಜಂಪ್‌ಸ್ಟಾರ್ಟ್’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರದಡಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಾಡಿನ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಗೋದಾವನ್‌ಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಿವೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆರು ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮರಿಗಳು ಜನಿಸಿವೆ.

ರಾಜಸ್ಥಾನ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಡೆಸರ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನೊಳಗೆ ಸುಮಾರು 200 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗೋದಾವನ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗೋದಾವನ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

--------

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸಮಾಚಾರ್ / Rakesh.M.B.