ಡಾ. ಮಯಾಂಕ್ ಚತುರ್ವೇದಿ

ಇಂದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕೊಂಚ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಭಾರವಾದ ಮೌನ ಆವರಿಸಿದೆ. ರಾತ್ರಿ ಬೆಳಕು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ದೇಶದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಏನೋ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿದೆ. 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರಂದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದ, ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡಿದ ಸೂರ್ಯನೊಬ್ಬ ಅಸ್ತಂಗತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಡಾ. ರವೀಂದ್ರ ಕಿಶೋರ್ ಸಿನ್ಹಾ (ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ) ಅವರು 75ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೆಹಲಿ/ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರ ದೇಹ ಮಾತ್ರ ಬಳಲಿತ್ತು; ಅವರ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳಲ್ಲ!

ಅವರು ಬಿಹಾರದ ಹಿರಿಯ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕ, ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆ್ಯಂಡ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ (ಎಸ್‌ಐಎಸ್) ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ನಿಧನ ಎಂದರೆ ಹೋರಾಟವನ್ನೇ ಬದುಕಿನ ಧರ್ಮವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ದೇಶದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಕೈಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಆಸರೆ ನೀಡಿದ ಸುವರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯವೊಂದರ ಅಂತ್ಯ. ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ತಾನೇ ಉರಿದು, ಹೋರಾಟದ ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದು, ಇತರರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆಶಾಕಿರಣದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಅವರು ಬದುಕಿದರೆಂಬುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಅವರು ಅಸ್ತಂಗತರಾಗಿರುವಾಗ, ದೊಡ್ಡ ದೀಪವೊಂದು ಆರಿಹೋದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಹೆಮ್ಮೆ: ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸಮಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ನಾಯಕತ್ವ

ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಆಧಾರಸ್ತಂಭ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು, ಮುಂದೆ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸಮಾಚಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅದರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ತಂದುಕೊಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶಹಿತ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಅವರು ಈಡೇರಿಸಿದರು.

ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ನಾಡಿಮಿಡಿತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕು ನೀಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸಮಾಚಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ತೂಕವಿತ್ತು. ಪದಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಅರಿವು ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಅವರ ಬರವಣಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕರಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು ಅವರು ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಕೊಂಡಿಯೂ ಕಳಚಿದಂತಾಗಿದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಹುಡುಗನ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪಯಣ

ರವೀಂದ್ರ ಕಿಶೋರ್ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು 1951ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22ರಂದು ಬಿಹಾರದ ಬಕ್ಸರ್ (ಭೋಜಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಹಿಯಾರಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವಿತ್ತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಳಿಕ ಪಾಟ್ನಾದ ಅನುರಾಗ್ ನಾರಾಯಣ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಬಿಹಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶ ಯುವಕರನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದ ಹಾದಿಗೆ ತಳ್ಳುವಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ದಾರಿಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗದಿದ್ದರೆ, ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಬಲದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ದೃಢನಂಬಿಕೆ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ 230 ರೂಪಾಯಿ ವೇತನ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ತನಿಖಾ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1971ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖುಲ್ನಾ-ಕುಷ್ಟಿಯಾ-ಈಶ್ವರ್ದಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಯುದ್ಧ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ವರದಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು.

ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ತೆರಳಿ ಗುಂಡಿನ ಸದ್ದುಗಳ ನಡುವೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೇಖನಿಯ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವ ಮೂಡಿತ್ತು. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸೈನಿಕರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡ ನೋವು ತಮ್ಮನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಿದ್ರಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಆಗಾಗ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ದೇಶದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಆಲೋಚನೆ

ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ ಮರಳಿದ ಮಾಜಿ ಸೈನಿಕರ ನೋವನ್ನು ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡಿದ್ದರು. ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಬಳಿಕ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸೈನಿಕರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆದಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದ್ದರು.

ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹರಿಕಾರ ಲೋಕನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಜೆ.ಪಿ. ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳಿಂದ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.

ಇದು ಜೆ.ಪಿ. ಚಳವಳಿಯ ಕಾಲಘಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಲೋಕನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಸಿನ್ಹಾ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಲಹೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ನಿವೃತ್ತ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅರೆಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅವರ ಕೌಶಲವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.

ಜೆ.ಪಿ. ಅವರ ಈ ಮಾತುಗಳು ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದವು. ಅವರು ಈ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಭಿಯಾನದಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಅವರಿಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು. ಇಂದು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಜೆ.ಪಿ. ಅವರ ಆ ಒಂದು ಸಲಹೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೇವಲ 250 ರೂಪಾಯಿಯಿಂದ 12 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯ

1974ರಲ್ಲಿ ಪಾಟ್ನಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಾಡಿಗೆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು 250 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಅಲ್ಪ ಬಂಡವಾಳದೊಂದಿಗೆ ಡಾ. ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ‘ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆ್ಯಂಡ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸಸ್’ (ಎಸ್‌ಐಎಸ್) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಪಾಟ್ನಾದ ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಸ್ವಂತ 94ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮನೆಯೇ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಚೇರಿಗೆ ಬರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮನೆಯ ವರಾಂಡವೇ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಕನಸಿನ ವಿಸ್ತಾರ ಎಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆ ಎಂಬುದು ಸಂಘಟಿತ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪೊಲೀಸರನ್ನೇ ಅಥವಾ ಲಾಠಿ ಹಿಡಿದ ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಅಸಂಘಟಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೂಪ ನೀಡುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತವರು ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ. ಯುವಕರಿಗೆ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1984ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಐಎಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಚಬ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ’ಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಭಾರತೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಎಸ್‌ಐಎಸ್ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.

ಇಂದು ಎಸ್‌ಐಎಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟು 12 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ, ಸಿಂಗಪುರ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಿಂದೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯ ಅಡಗಿದೆ.

ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಆಧಾರ: ಉದ್ಯೋಗದ ಹರಿಕಾರ

ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಅವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಣವಾಗಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಹಿವಾಟಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಹಾರದಂತಹ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು.

ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕರು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಯುವಕರಿಗೆ ತವರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವಯುತ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು.

ಇಂದು ಎಸ್‌ಐಎಸ್ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.80 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಖಾಯಂ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ, ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದ ಬೆಳಕು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ‘ಉದ್ಯೋಗದ ಹರಿಕಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ತಮ್ಮ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಗಾಗ, “ಒಬ್ಬ ಯುವಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಐಎಸ್ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನನ್ನ ಬದುಕು ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದು ಅವರು ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ, ಆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮವರೇ ಒಬ್ಬರು ದೂರವಾದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ರಾಜಕೀಯ ಚಾಣಕ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ

ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಡಾ. ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣವೂ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜನಸಂಘದ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. 1966ರಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತ್ ದೀನದಯಾಳ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರೇ ಅವರಿಗೆ ಜನಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ನೀಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದರು.

ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ಅಧಿಕಾರದ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ವೈಚಾರಿಕ ತಂತ್ರಗಾರರಲ್ಲಿ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಹೆಸರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. 1975ರಿಂದ 1977ರವರೆಗಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದರು. ಜೆ.ಪಿ. ಚಳವಳಿಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ‘ಜನಆಂದೋಲನ’ ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಕೃತಿಯನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದರು.

ಅವರ ಸಂಘಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಬಗೆಗಿನ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಬಿಜೆಪಿ 2014ರಿಂದ 2020ರವರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.

ಸಂಸತ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ, ರಕ್ಷಣಾ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಯುವಕರ ಕೌಶಲಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ನೀತಿ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರೂ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಕೀಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರ ಗಳಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ, ಅದು ಜನಸೇವೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.

ಶಿಕ್ಷಣ, ಪರೋಪಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪೋಷಕ

ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜ ತಮಗೆ ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೇ ಮರಳಿಸುವುದು ತಮ್ಮ ಪರಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.

ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 2001ರಲ್ಲಿ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್’ (ಟಿಐಪಿಎಸ್) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇಂದು ಇದು ದೇಶದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸತಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಇದರ ಜತೆಗೆ ‘ಅವಸರ್ ಟ್ರಸ್ಟ್’ ಮೂಲಕ ಬಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಲು ನೆರವಾದರು.

ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ನೆರವಾದರು. ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ‘ಆದ್ಯಾ ಆರ್ಗಾನಿಕ್ಸ್’ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ರೈತರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.

ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 2023ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಕೇಂದ್ರಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದು ಅವರ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಒಂದು ಯುಗದ ಅಂತ್ಯ: ಅವರ ಬೆಳಕು ಎಂದಿಗೂ ಮಸುಕಾಗದು

2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರ ಈ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದುಃಖದ ದಿನವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ಮಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಿಧನಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು, ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ತೀವ್ರ ಸಂತಾಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ದುಃಖ ಅವರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದು ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ನೀಡಿದ ಬೆಳಕು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಆರ್.ಕೆ. ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಬದುಕು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪವಿದ್ದರೆ ಕೇವಲ 250 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಅಲ್ಪ ಮೊತ್ತದಿಂದಲೂ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಗೌರವ, ಗುರುತು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸದಾ ಜೀವಂತವಾಗಿರಲಿದೆ.

ಅವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ತಾವೇ ಅಸ್ತಂಗತರಾದರೂ ತಮ್ಮಿಂದ ಬೆಳಗಿದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದೀಪಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಸೂರ್ಯನಾಗಿದ್ದರು. ಎಸ್‌ಐಎಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ದೇಶದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪರೋಪಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮುಂದಿನ ಹಲವು ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಪಸರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.

ಇಂದು ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವಾಗ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೇವಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಈ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಯೂ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಪೂಜ್ಯ ಡಾ. ರವೀಂದ್ರ ಕಿಶೋರ್ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಈ ಮಹಾನ್ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಜೀವನ ಪಯಣವನ್ನು ದೇಶ ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸಲಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಬೆಳಕು ಎಂದಿಗೂ ಮಸುಕಾಗದು. ಭಾವಪೂರ್ಣ ನಮನಗಳು.

ಲೇಖಕರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸಮಾಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸಮಾಚಾರ್ / Rakesh.M.B.